Οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής

Η οστεονέκρωση (άσηπτη νέκρωση) της μηριαίας κεφαλής, μια ασθένεια με πολλούς αιτιολογικούς παράγοντες, επηρεάζει πληθυσμό νεαρής ηλικίας και εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, οδηγεί στην κατάρρευση της μηριαίας κεφαλής, κατάσταση που τελικά απαιτεί ολική αρθροπλαστική ισχίου.

Η παθογένεια της νόσου περιλαμβάνει την διαταραχή της αγγείωσης της μηριαίας κεφαλής που προκαλεί το θάνατο των οστεοκυττάρων και την τελική καθίζηση της μηριαίας κεφαλής. Ένας μεγάλος αριθμός παθήσεων και προδιαθεσικών παραγόντων έχουν συσχετισθεί με την εμφάνιση άσηπτη νέκρωσης της κεφαλής του μηριαίου οστού. Κοινός παρονομαστής σε όλες τις περιπτώσεις είναι η προκαλούμενη ισχαιμία με διαφορετικό κατά περίπτωση παθοφυσιολογικό μηχανισμό. Τα αίτια της νόσου είναι τραυματικά και μη τραυματικά. Στα τραυματικά αίτια περιλαμβάνονται το υποκεφαλικό κάταγμα του ισχίου και το εξάρθρημα του ισχίου. Στα μη τραυματικά αίτια περιλαμβάνονται η χρόνια λήψη κορτιζόνης, ο αλκοολισμός, τα ρευματικά νοσήματα, η δρεπανοκυτταρική αναιμία, το AIDS, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και οι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.

Στα πρώιμα στάδια, η οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα. Ωστόσο, με την εξέλιξη της νόσου, παρουσιάζεται πόνος και περιορισμός του εύρους κίνησης του ισχίου. Χαρακτηριστική θεωρείται η εμφάνιση του άλγους κατά τη διάρκεια των νυκτερινών ωρών στα πιο προχωρημένα στάδια της νόσου. Όσον αφορά την εντόπιση, η βουβωνική χώρα καθώς και η προσθιοεξωτερική επιφάνεια του ισχίου αποτελούν τις συχνότερες περιοχές εμφάνισης του άλγους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ο πόνος είναι δυνατόν να επεκτείνεται σε όλο το μήκος της πρόσθιας επιφάνειας του μηρού ως τον άνω πόλο της σύστοιχης επιγονατίδας. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα προσβολής και των δυο ισχίων.

Στα αρχικά στάδια της νόσου, οι ακτινογραφίες είναι φυσιολογικές. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, οι ακτινογραφίες δείχνουν ενδείξεις οστικής αναδιαμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένων κυστικών και σκληρωτικών περιοχών. Ακολούθως απεικονίζεται ισοπέδωση της μηριαίας κεφαλής. Στα τελικά στάδια, απεικονίζεται στένωση του μεσάρθριου με δευτερογενείς εκφυλιστικές αλλαγές στην κοτύλη. Το σπινθηρογράφημα με ραδιενεργό τεχνήτιο είναι μια χρήσιμη τεχνική για την ανίχνευση της οστεονέκρωσης. Η μαγνητική τομογραφία είναι η πιο ακριβής απεικονιστική μέθοδος. Η τυπική εικόνα της άσηπτης νέκρωσης στην απεικόνιση με MRI συνίσταται στην ύπαρξη μιας εστιακής τμηματικής βλάβης στο υποχόνδριο οστό της μηριαίας κεφαλής με ποικίλη ένταση σήματος ανάλογα με την παλμική ακολουθία που χρησιμοποιείται. Η βλάβη μπορεί να εντοπίζεται σε οποιοδήποτε τμήμα της μηριαίας κεφαλής αν και η συνηθέστερη εντόπισή της αφορά το προσθιοεξωτερικό ανώτερο τεταρτημόριο της κεφαλής. Η αξονική τομογραφία είναι χρήσιμη μόνο στον διαχωρισμό των όψιμων σταδίων κατάρρευσης της μηριαίας κεφαλής από τα αρχικά στάδια της οστεονέκρωσης.

Η αντιμετώπιση της οστεονέκρωσης της μηριαίας κεφαλής είναι αρχικά συντηρητική και στη συνέχεια χειρουργική. Ο στόχος της θεραπείας είναι η διατήρηση της άρθρωσης του ισχίου για όσο το δυνατόν μακρότερο χρονικό διάστημα. Ασυμπτωματικές βλάβες της μηριαίας κεφαλής σε ποσοστό < 15%, μπορούν να αντιμετωπισθούν συντηρητικά με αποφόρτιση, αναλγητικά, χρήση διφωσφονικών. Μηριαίες κεφαλές με προσβολή 15 - 30% πρέπει να αντιμετωπίζονται χειρουργικά με διατήρηση της μηριαίας κεφαλής (οστεοτομίες, αποσυμπίεση μέσω τρυπανισμών, χρήση αγγειούμενης περόνης). Μετά την κατάρρευση της μηριαίας κεφαλής και σε ηλικιωμένους συμπτωματικούς ασθενείς, η ολική αρθροπλαστική ισχίου αποτελεί τη θεραπεία εκλογής.