Σφυροδακτυλία

Η σφυροδακτυλία (hammer toe) αποτελεί τη συχνότερη παραμόρφωση των δακτύλων του άκρου ποδός. Χαρακτηρίζεται από κάμψη της εγγύς φαλαγγοφαλαγγικής άρθρωσης, έκταση της άπω φαλαγγοφαλαγγικής άρθρωσης και ελαφριά έκταση της μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης. Κοινώς, η περιφερική φάλαγγα ενός δακτύλου του ποδιού είναι μονίμως λυγισμένη προς το έδαφος. Σαν αποτέλεσμα, εμφανίζεται επώδυνος κάλος, τόσο στην ραχιαία επιφάνεια του δακτύλου από την πίεση του παπουτσιού, όσο και στην άκρη του δακτύλου, από την τριβή του δακτύλου στο έδαφος κατά τη βάδιση.

Η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, όμως είναι συχνότερη σε ηλικιωμένες γυναίκες. Μπορεί να αφορά οποιοδήποτε δάκτυλο, αλλά συνήθως εμφανίζεται στο 2ο δάκτυλο και ακολουθεί σε συχνότητα το 3ο. Παθολογοανατομικά η νόσος προκαλείται από μυϊκή ανισορροπία και υπερβολική έλξη των εκτεινόντων τενόντων. Η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο, ενώ προδιαθεσικοί παράγοντες αποτελούν η κοιλοποδία, η χρήση στενών υποδημάτων με υψηλά τακούνια, νευρολογικά νοσήματα (νόσος Charcot-Marie-Tooth, εγκεφαλική παράλυση), η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωριασική αρθρίτιδα, ο σακχαρώδης διαβήτης και η κάκωση του δακτύλου. Συχνά συνυπάρχει και βλαισός μέγας δάκτυλος.

Η παραμόρφωση έχει σαν συνέπεια το σχηματισμό κάλου, που προκαλεί έντονο πόνο, στη ραχιαία επιφάνεια των δακτύλων, λόγω της τριβής του παπουτσιού. Η νόσος έχει προοδευτική εξέλιξη. Στα αρχικά στάδια, η παραμόρφωση είναι εύκαμπτη και αυτοδιορθώνεται στην πελματιαία κάμψη του άκρου ποδός. Σε προχωρημένα στάδια, η παραμόρφωση γίνεται δύσκαμπτη λόγω της ρίκνωσης των μαλακών μορίων και δεν διορθώνεται με την πελματιαία κάμψη. Η διάγνωση είναι κλινική και οι ακτινογραφίες του άκρου ποδός έχουν δευτερεύοντα ρόλο.

Η θεραπεία είναι αρχικά συντηρητική. Σε εύκαμπτες παραμορφώσεις, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικά ναρθηκάκια που βοηθούν το δάκτυλο να παραμένει στην ανατομική του θέση. Θα πρέπει να χρησιμοποιούνται άνετα, φαρδιά υποδήματα και να αποφεύγονται τα ψηλοτάκουνα. Σε δύσκαμπτες παραμορφώσεις, συχνά απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Ανάλογα με την έκταση της παραμόρφωσης και τις συνυπάρχουσες παθήσεις του άκρου ποδός μπορούν να εφαρμοστούν διάφορες χειρουργικές τεχνικές. Αν η παραμόρφωση είναι εύκαμπτη και επι αποτυχίας της συντηρητικής αγωγής, εφαρμόζονται τενοντομεταφορές των καμπτήρων και των εκτεινόντων του δακτύλου. Αν η παραμόρφωση είναι δύσκαμπτη και επι αποτυχίας της συντηρητικής αγωγής, μπορεί να αφαιρεθεί η κεφαλή της εγγύς φάλαγγας και να γίνουν τενοντοτομές και τενοντομεταθέσεις. Αν υπάρχει σοβαρή εμπλοκή της μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης μπορούν να γίνουν επιμηκύνσεις των εκτεινόντων τενόντων, τενοντοτομές και χειρουργική απελευθέρωση του θυλάκου. Σε δύσκολες παραμορφώσεις μπορεί να γίνει και αρθρόδεση της εγγύς φαλαγγοφαλαγγικής άρθρωσης. Σε περίπτωση που υπάρχει σφυροδακτυλία του 2ου δακτύλου, λόγω σοβαρού βλαισού μεγάλου δακτύλου, θα πρέπει να γίνει αρθρόδεση και της 1ης μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης.

Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να γίνει ως χειρουργείο ημέρας, υπό γενική ή περιοχική αναισθησία. Η κοπή των ραμμάτων γίνεται 15 ημέρες μετά το χειρουργείο. Μετά το χειρουργείο, οι ασθενείς φορούν ειδικό νάρθηκα αποφόρτισης των μεταταρσίων και συνίσταται αποφόρτιση για μερικές εβδομάδες.